Na czym polega przedawnienie długu — najprościej mówiąc
Przedawnienie długu to potoczne określenie przedawnienia roszczenia majątkowego. Mechanizm nie działa tak, że po określonej liczbie lat zobowiązanie automatycznie znika z historii i przestaje istnieć. Kodeks cywilny reguluje przede wszystkim to, co dzieje się z możliwością skutecznego dochodzenia roszczenia po upływie ustawowego terminu. W typowej sprawie między osobami prywatnymi lub między przedsiębiorcą a konsumentem upływ czasu daje dłużnikowi określoną ochronę, ale jej zakres zależy od rodzaju roszczenia, statusu stron i przebiegu sprawy.
Najważniejsze jest więc rozdzielenie trzech pojęć: powstania długu, wymagalności roszczenia i przedawnienia. Dług może powstać wcześniej, natomiast termin przedawnienia zaczyna biec dopiero od momentu wskazanego w przepisach. Następnie może zostać zawieszony albo przerwany. To właśnie dlatego samo pytanie „ile lat ma dług?” zwykle nie wystarcza do oceny sytuacji.
Praktyczny sens przedawnienia polega na tym, że prawo nie pozostawia roszczeń w nieskończonej niepewności. Wierzyciel ma czas na dochodzenie należności, a po jego upływie zmieniają się skutki prawne. Aby poprawnie ocenić konkretną sprawę, trzeba odtworzyć chronologię: kiedy należność stała się wymagalna, jaki termin miał zastosowanie i czy później wystąpiło zdarzenie wpływające na bieg terminu.
Dobrym sposobem na zrozumienie tego mechanizmu jest myślenie o nim jak o zmianie pozycji procesowej, a nie o gumce wymazującej zobowiązanie. Przed terminem wierzyciel może dochodzić roszczenia w zwykłym trybie. Po upływie terminu znaczenie mają przepisy o przedawnieniu, status dłużnika oraz to, czy wcześniej doszło do zdarzeń wpływających na bieg. Właśnie dlatego dwie należności powstałe tego samego dnia mogą mieć dziś zupełnie inny status, jeżeli tylko jedna z nich była przedmiotem pozwu, ugody albo egzekucji.
Przedawnienie nie jest tym samym co umorzenie ani anulowanie długu
Jednym z najczęstszych błędów jest utożsamianie przedawnienia z umorzeniem. Umorzenie oznacza zwykle, że wierzyciel rezygnuje z całości albo części należności albo że określony skutek wynika z formalnego postępowania. Przedawnienie działa inaczej: dotyczy roszczenia i możliwości jego dochodzenia po upływie terminu. Sam fakt przedawnienia nie zmienia automatycznie wszystkich zapisów księgowych, historii korespondencji ani wcześniejszych dokumentów dotyczących zobowiązania.
Art. 117 Kodeksu cywilnego wskazuje, że roszczenia majątkowe co do zasady ulegają przedawnieniu. Po upływie terminu osoba, przeciwko której przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, z zastrzeżeniem szczególnych zasad dotyczących konsumentów. Dlatego w praktyce ważne jest nie tylko to, że termin upłynął, ale również kto jest dłużnikiem i na jakim etapie znajduje się sprawa.
Warto też rozróżnić przedawnienie od umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zakończenie konkretnej egzekucji nie musi oznaczać, że roszczenie wygasło, a przedawnienie roszczenia nie jest automatycznie równoznaczne z technicznym zakończeniem każdej toczącej się sprawy. Każdy z tych mechanizmów ma własną podstawę prawną i własne skutki.
Termin zwykle zaczyna się od wymagalności, a nie od podpisania umowy
Art. 120 § 1 KC stanowi, że bieg przedawnienia rozpoczyna się co do zasady od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Wymagalność to moment, od którego wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia. Dla zwykłej faktury może to być dzień po terminie płatności, a przy kredycie lub pożyczce sytuacja bywa bardziej złożona, bo poszczególne raty mają własne terminy, a po wypowiedzeniu umowy może powstać inny punkt odniesienia dla pozostałej kwoty.
Dlatego data zawarcia umowy jest często tylko datą początkową historii, a nie początkiem biegu przedawnienia. Jeżeli umowę podpisano kilka lat temu, ale rata była płatna znacznie później, nie wolno liczyć terminu od podpisu. Tak samo data sprzedaży długu firmie windykacyjnej nie jest sama w sobie nową datą wymagalności.
Przy analizie dokumentów szukaj więc nie tylko umowy, lecz także harmonogramu, faktur, wypowiedzenia, wezwania wskazującego datę zapłaty, nakazu zapłaty i dokumentów egzekucyjnych. Dopiero zestawienie tych dat pozwala ustalić, od którego momentu rzeczywiście należy liczyć przedawnienie.
Skąd biorą się terminy 6 lat i 3 lata
Art. 118 KC wprowadza ogólną regułę: jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat. Dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zasadniczy termin wynosi trzy lata. To punkt wyjścia, a nie uniwersalna odpowiedź dla każdego rodzaju zadłużenia.
Ten sam przepis zawiera ważną regułę dotyczącą końca terminu. Jeżeli termin przedawnienia wynosi co najmniej dwa lata, jego koniec przypada co do zasady na ostatni dzień roku kalendarzowego. To oznacza, że obliczenie nie zawsze polega na prostym dodaniu trzech lub sześciu lat do konkretnego dnia. W wielu sprawach trzeba uwzględnić właśnie przesunięcie końca na 31 grudnia.
Jednocześnie przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy dla określonych roszczeń. Dlatego przedawnienie warto analizować od rodzaju zobowiązania, a nie od samego słowa „dług”. Inaczej może wyglądać roszczenie z umowy sprzedaży, inaczej należność podatkowa, a jeszcze inaczej roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem.
Przykładowo roszczenie związane z działalnością gospodarczą może podlegać trzyletniemu terminowi, ale późniejszy prawomocny wyrok może sprawić, że dalsza analiza będzie oparta na art. 125 KC. Z kolei przy świadczeniach okresowych trzeba rozdzielać poszczególne należności. Jedna zbiorcza kwota na piśmie windykacyjnym nie zawsze odpowiada jednemu terminowi przedawnienia, dlatego warto sprawdzić, z jakich składników została zbudowana.
Nie każdy dług przedawnia się według tej samej tabeli
Kodeks cywilny sam zaznacza, że terminy z art. 118 stosuje się wtedy, gdy przepis szczególny nie przewiduje innego rozwiązania. Oznacza to, że w praktyce najpierw trzeba ustalić źródło roszczenia. Samo określenie „dług bankowy”, „faktura” czy „czynsz” może być niewystarczające, jeśli nie wiadomo, z jakiego dokładnie stosunku prawnego wynika należność i czy istnieją przepisy szczególne.
Jeszcze bardziej ostrożnie należy podchodzić do należności publicznoprawnych. Zaległości podatkowe nie są oceniane wyłącznie według art. 117–125 KC, ponieważ ich przedawnienie reguluje Ordynacja podatkowa. Podobnie inne należności publiczne mogą mieć własne zasady dotyczące początku, zawieszenia i przerwania biegu.
Dlatego dobra analiza zaczyna się od klasyfikacji: kto jest wierzycielem, z jakiego dokumentu wynika obowiązek, jaki przepis reguluje termin i czy później pojawił się wyrok albo egzekucja. Jeżeli chcesz sprawdzić podstawę prawną krok po kroku, pomocny będzie poradnik o art. 117–125 KC.
Przedawnienie wobec konsumenta działa inaczej niż w klasycznym sporze między przedsiębiorcami
Dla konsumentów ustawodawca wprowadził dodatkową ochronę. Art. 117 § 2¹ KC stanowi, że po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Oznacza to, że status konsumenta ma realne znaczenie dla sposobu, w jaki sąd ocenia przedawnione roszczenie.
Nie oznacza to jednak, że konsument może ignorować pozew, nakaz zapłaty lub inne pismo. Dokumenty sądowe wymagają reakcji w terminach procesowych, a sąd musi mieć materiał pozwalający ocenić daty i charakter roszczenia. W praktyce bezpieczniej jest przedstawić chronologię i wskazać przedawnienie niż zakładać, że sama nazwa starego długu wystarczy.
Art. 117¹ KC przewiduje także wyjątkową możliwość nieuwzględnienia upływu terminu wobec konsumenta, jeżeli wymagają tego względy słuszności. Sąd bierze pod uwagę między innymi długość terminu, czas od jego upływu i okoliczności opóźnienia wierzyciela. Jest to wyjątek, ale pokazuje, że przedawnienie nie powinno być oceniane wyłącznie mechanicznym kalkulatorem dat.
Szczególna ochrona konsumenta ma znaczenie również wtedy, gdy wierzytelność została sprzedana innemu podmiotowi. Zmiana wierzyciela nie zmienia automatycznie statusu osoby zadłużonej ani nie usuwa przepisów chroniących konsumenta. Trzeba jednak sprawdzić, czy pierwotna umowa rzeczywiście była zawarta w charakterze konsumenckim, czy dotyczyła działalności zawodowej lub gospodarczej. Ten element może zdecydować o tym, w jaki sposób sąd podejdzie do przedawnienia.
Zawieszenie zatrzymuje bieg, ale nie zeruje dotychczasowego czasu
Zawieszenie i przerwanie biegu przedawnienia to dwa różne mechanizmy. Przy zawieszeniu czas, który już upłynął, co do zasady nie znika. Bieg zostaje zatrzymany na okres wskazany w ustawie, a po ustaniu przeszkody jest kontynuowany. To ważne, bo wiele osób używa słów „zawieszenie” i „przerwanie” zamiennie, co prowadzi do błędnych obliczeń.
Art. 121 KC wymienia sytuacje, w których bieg nie rozpoczyna się albo rozpoczęty ulega zawieszeniu. W aktualnym stanie prawnym obejmuje to między innymi roszczenia objęte umową o mediację przez czas trwania mediacji oraz roszczenia objęte wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej przez czas postępowania pojednawczego. Ustawa przewiduje również inne szczególne sytuacje.
Jeżeli w historii sprawy występuje mediacja lub postępowanie pojednawcze, nie wystarczy policzyć terminu od wymagalności do dziś. Trzeba ustalić początek i koniec okresu zawieszenia oraz dodać tylko czas, który rzeczywiście biegł. W starszych sprawach należy także uwzględnić przepisy obowiązujące w chwili danego zdarzenia.
Przerwanie powoduje, że po zdarzeniu termin biegnie od początku
Art. 123 KC przewiduje między innymi przerwanie biegu przez czynność przed sądem lub innym właściwym organem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia. Przerwanie może nastąpić również przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której ono przysługuje.
Skutek przerwania opisuje art. 124 KC: po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo. Jeżeli przerwanie wynika z czynności w postępowaniu przed sądem, organem egzekwującym roszczenie albo sądem polubownym, termin nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie nie zostanie zakończone. Dlatego jedna stara data wymagalności może być tylko początkiem znacznie dłuższej historii.
W praktyce trzeba szukać pozwu, nakazu, klauzuli wykonalności, wniosków egzekucyjnych, postanowień o zakończeniu egzekucji i dokumentów mogących świadczyć o uznaniu długu. Bez tych informacji obliczenie oparte wyłącznie na dacie umowy może prowadzić do całkowicie błędnego wniosku.
Częściowa wpłata, ugoda lub jedno zdanie w piśmie mogą mieć znaczenie
Uznanie roszczenia zostało wskazane w art. 123 KC jako jedna z przyczyn przerwania biegu przedawnienia. Dlatego przed podpisaniem ugody, harmonogramu spłat lub innego oświadczenia warto rozumieć jego skutki. Nie każde zachowanie automatycznie oznacza uznanie w takim samym zakresie, ale nie należy zakładać, że podpis „dla świętego spokoju” jest prawnie neutralny.
Podobnie częściowa wpłata może być oceniana w kontekście całej sprawy. Znaczenie ma jej opis, korespondencja, treść porozumienia i to, czy z zachowania wynika potwierdzenie istnienia konkretnego roszczenia. W spornej sytuacji pojedynczy przelew nie powinien być analizowany bez dokumentów towarzyszących.
Jeżeli podejrzewasz, że roszczenie mogło być już przedawnione, najpierw zbierz historię i policz termin, a dopiero potem negocjuj. Zanim wyślesz pismo, w którym przyznajesz istnienie zobowiązania albo proponujesz raty, ustal, czy takie oświadczenie nie zmienia Twojej pozycji. To szczególnie ważne w starych sprawach sprzed kilku lub kilkunastu lat.
Pozew, wyrok i egzekucja mogą całkowicie zmienić obliczenie
Jeżeli wierzyciel skierował sprawę do sądu, nie można analizować przedawnienia tak, jakby nic się nie wydarzyło. Czynność sądowa spełniająca warunki art. 123 KC może przerwać bieg, a późniejsze prawomocne orzeczenie tworzy dodatkowo nowy punkt odniesienia wynikający z art. 125 KC. To właśnie dlatego bardzo stary dług może mieć zupełnie inną sytuację prawną niż wynikałoby z samej pierwotnej faktury.
Podobnie wszczęcie egzekucji przez komornika może mieć znaczenie dla biegu terminu. Należy sprawdzić datę wniosku, podstawę egzekucji, sposób zakończenia postępowania i ewentualne późniejsze próby egzekucyjne. Jeżeli było kilka postępowań, każde trzeba umieścić na osi czasu.
Nie należy też zakładać, że umorzenie egzekucji oznacza umorzenie długu. Umorzenie konkretnego postępowania i przedawnienie roszczenia to odrębne kwestie. W sprawach z komornikiem najlepiej zacząć od tytułu wykonawczego i pełnej historii egzekucji, a dopiero potem liczyć termin.
W dokumentach sądowych szczególnie ważne są sygnatury i daty. Sam fakt, że wierzyciel kiedyś „był w sądzie”, nie wystarcza do policzenia terminu. Trzeba wiedzieć, kiedy wszczęto postępowanie, czym się zakończyło, kiedy orzeczenie stało się prawomocne i czy potem podjęto egzekucję. Jeżeli postępowanie zostało zakończone bez merytorycznego rozstrzygnięcia, skutek dla przedawnienia trzeba ocenić na podstawie konkretnego trybu i dokumentów, a nie z samej informacji o numerze sprawy.
Po prawomocnym wyroku stosuje się inną regułę niż do pierwotnego roszczenia
Art. 125 § 1 KC stanowi, że roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu, orzeczeniem sądu polubownego albo wskazaną w tym przepisie ugodą przedawnia się z upływem sześciu lat. Jeżeli obejmuje świadczenia okresowe należne w przyszłości, roszczenie o te przyszłe świadczenia okresowe przedawnia się z upływem trzech lat.
W praktyce oznacza to, że nie można po wyroku nadal automatycznie stosować pierwotnego terminu właściwego dla faktury, kredytu czy innego zobowiązania. Trzeba ustalić datę prawomocności, a następnie sprawdzić, czy później prowadzono egzekucję lub wystąpiło inne zdarzenie wpływające na bieg.
Jeżeli masz stary nakaz zapłaty albo wyrok, przeczytaj przede wszystkim daty na orzeczeniu i dokumentach egzekucyjnych. Do bardziej szczegółowej analizy służy osobny poradnik o przedawnieniu długu po wyroku sądu, ponieważ w takich sprawach chronologia ma większe znaczenie niż wiek pierwotnej umowy.
Sprzedaż długu firmie windykacyjnej nie uruchamia terminu od nowa
Zmiana wierzyciela przez przelew wierzytelności, czyli cesję, nie tworzy sama w sobie nowego długu. Nowy wierzyciel co do zasady wstępuje w sytuację prawną związaną z wierzytelnością. Dlatego data sprzedaży portfela wierzytelności nie jest automatycznie nową datą wymagalności i nie powinna być traktowana jak „odświeżenie” terminu przedawnienia.
Jeżeli firma windykacyjna kontaktuje się po latach, poproś o identyfikację wierzytelności: źródło długu, numer umowy, datę wymagalności, historię zmian wierzyciela oraz informacje o postępowaniach sądowych i egzekucyjnych. Samo pismo z aktualnym saldem nie pokazuje, czy termin minął.
Ważne jest również odróżnienie kontaktu polubownego od dochodzenia roszczenia przed sądem. To, że wierzyciel wysyła wezwanie lub proponuje ugodę, nie przesądza jeszcze o wyniku ewentualnego sporu. Z drugiej strony nie należy ignorować korespondencji sądowej, bo ma ona własne terminy i skutki procesowe.
Przy kredycie każda rata i wypowiedzenie umowy mogą zmieniać oś czasu
W zobowiązaniach ratalnych problemem jest często kilka różnych dat. Poszczególne raty stają się wymagalne zgodnie z harmonogramem. Jeżeli kredytodawca wypowie umowę zgodnie z jej warunkami i przepisami, pozostała kwota może stać się wymagalna w innym terminie. Do tego dochodzą odsetki oraz ewentualne późniejsze postępowanie sądowe.
Dlatego nie wolno obliczać przedawnienia kredytu wyłącznie od daty zawarcia umowy albo od ostatniej dokonanej wpłaty. Potrzebne są harmonogram, historia spłat, wypowiedzenie, wezwania, data wniesienia pozwu i ewentualny tytuł wykonawczy. Dopiero z tych dokumentów da się zbudować wiarygodną chronologię.
Jeżeli wierzyciel bankowy sprzedał należność funduszowi lub firmie windykacyjnej, sama cesja nie zmienia tej logiki. Nadal kluczowe są wymagalność oraz zdarzenia, które mogły zawiesić lub przerwać bieg. Wątpliwości warto rozstrzygać na podstawie dokumentów, nie na podstawie wieku rachunku widocznego w aplikacji lub w piśmie windykacyjnym.
Długi sprzed reformy z 2018 r. wymagają przepisów przejściowych
W 2018 r. zmieniono między innymi ogólny termin przedawnienia z dziesięciu do sześciu lat oraz wprowadzono obecne rozwiązania dotyczące konsumentów i końca terminu. Ustawa nowelizująca zawiera przepisy przejściowe, dlatego do roszczeń istniejących w chwili wejścia reformy w życie nie zawsze można po prostu zastosować dzisiejsze sześć lat od pierwotnej wymagalności.
W starych sprawach trzeba ustalić, czy roszczenie było już przedawnione według wcześniejszych zasad, ile czasu pozostało w dniu wejścia reformy i jakie reguły przejściowe odnoszą się do danej sytuacji. Dodatkowo trzeba uwzględnić wszystkie wcześniejsze postępowania sądowe, egzekucje i uznania roszczenia.
Jeżeli masz dokumenty sprzed lipca 2018 r., zachowaj je w całości. Stara umowa bez historii sprawy może być niewystarczająca. Właśnie w takich przypadkach najczęściej powstaje błędne przekonanie, że „dług ma ponad sześć lat, więc na pewno jest przedawniony”. Sam wiek dokumentu nie rozstrzyga sprawy.
Po upływie przedawnienia nadal trzeba rozróżnić windykację, sąd i dobrowolną spłatę
Upływ terminu przedawnienia nie powoduje automatycznie, że z dnia na dzień przestaje istnieć każda forma kontaktu wierzyciela. Może nadal pojawić się korespondencja dotycząca należności. Kluczowe jest jednak to, czy wierzyciel podejmuje działania sądowe i czy roszczenie może być skutecznie dochodzone w świetle przepisów o przedawnieniu.
Dla konsumenta znaczenie ma art. 117 § 2¹ KC. W innych relacjach przedawnienie może wymagać podniesienia odpowiedniego zarzutu. Dlatego przedawnienie nie jest argumentem za ignorowaniem pozwu czy nakazu zapłaty. Reakcja procesowa powinna wskazywać daty i podstawę prawną.
Jeżeli rozważasz dobrowolną spłatę albo ugodę, oceń również konsekwencje takiego działania. Przedawnienie jest jednym z elementów sytuacji, ale nie jedynym. Ważne są wysokość salda, dokumenty, koszty, status sprawy i to, czy roszczenie zostało wcześniej stwierdzone orzeczeniem. Najpierw ustal status, potem podejmuj decyzję finansową.
Najpewniejsza metoda to oś czasu oparta na dokumentach
Aby sprawdzić przedawnienie, przygotuj jedną chronologiczną tabelę. Zacznij od źródła zobowiązania i dat wymagalności. Następnie dodaj wypowiedzenie umowy, wezwania mające znaczenie dla wymagalności, pozew, nakaz lub wyrok, datę prawomocności, wnioski egzekucyjne, postanowienia komornika, ugody, mediacje i ewentualne oświadczenia o uznaniu roszczenia.
Przy każdym zdarzeniu zanotuj, czy mogło ono jedynie dokumentować sprawę, zawiesić bieg czy go przerwać. Nie każda korespondencja ma ten sam skutek. Następnie zastosuj właściwy termin i regułę końca roku z art. 118, jeżeli ma ona zastosowanie. W sprawach z wyrokiem przejdź do art. 125.
Jeżeli brakuje dokumentów, nie uzupełniaj luk domysłami. Poproś wierzyciela lub właściwy organ o informacje. Osobny poradnik „Jak sprawdzić przedawnienie długu” prowadzi przez ten proces krok po kroku i pomaga zebrać daty przed napisaniem pisma albo podjęciem negocjacji.
Najczęstsze błędy wynikają z liczenia od złej daty albo pomijania postępowań
Pierwszy błąd to liczenie terminu od podpisania umowy. Drugi to założenie, że trzy albo sześć lat działa zawsze. Trzeci to pominięcie pozwu, wyroku, egzekucji albo uznania roszczenia. Czwarty to traktowanie sprzedaży długu jako początku nowego terminu. Piąty to utożsamianie przedawnienia z umorzeniem długu lub umorzeniem egzekucji.
Częstym problemem jest także bazowanie wyłącznie na informacji z telefonu od windykatora albo na jednym piśmie z saldem. Bez dat i dokumentów nie da się ocenić, czy roszczenie było wymagalne, czy termin został przerwany i czy później powstał tytuł wykonawczy. W starych sprawach trzeba dodatkowo uwzględnić reformę z 2018 r.
Jeżeli chcesz zrozumieć dokładnie podstawę prawną każdego z tych etapów, sprawdź poradnik „Przedawnienie długu – podstawa prawna”. Z kolei gdy problem dotyczy sposobu formalnego zgłoszenia przedawnienia, przejdź do poradnika o tym, jak napisać i gdzie złożyć właściwe pismo.
Na czym polega przedawnienie długu — checklista do oceny konkretnej sprawy
Po pierwsze: ustal dokładne źródło roszczenia i właściwy przepis. Po drugie: znajdź datę wymagalności zamiast daty podpisania umowy. Po trzecie: ustal, czy działa termin ogólny, termin dla roszczeń okresowych lub gospodarczych, czy przepis szczególny. Po czwarte: sprawdź regułę końca roku. Po piąte: odtwórz wszystkie zdarzenia mogące zawiesić lub przerwać bieg.
Po szóste: sprawdź, czy istnieje prawomocny wyrok, nakaz albo ugoda objęta art. 125 KC. Po siódme: ustal, czy prowadzono egzekucję i kiedy się zakończyła. Po ósme: sprawdź, czy dochodziło do uznania roszczenia. Po dziewiąte: jeżeli jesteś konsumentem, uwzględnij ochronę z art. 117 § 2¹ i wyjątek z art. 117¹. Po dziesiąte: przy sprawach sprzed 2018 r. zastosuj przepisy przejściowe.
Dopiero po przejściu całej listy można odpowiedzialnie powiedzieć, czy przedawnienie rzeczywiście nastąpiło i jakie ma skutki. Jeżeli na osi czasu brakuje któregoś dokumentu, oznacz lukę zamiast zgadywać. Przedawnienie jest mechanizmem opartym na datach i zdarzeniach prawnych, a nie prostą zasadą „stary dług = brak obowiązku reakcji”.
Jeżeli wynik nadal jest niepewny, rozdziel fakty od założeń. W jednej kolumnie zapisz daty potwierdzone dokumentem, w drugiej daty podawane tylko przez wierzyciela, a w trzeciej brakujące informacje. Taka metoda szybko pokazuje, czy rzeczywiście można policzyć termin, czy najpierw trzeba uzyskać akta, orzeczenie albo postanowienie komornika. To prostsze i bezpieczniejsze niż wybieranie najkorzystniejszej daty bez dowodu.
